Gouden sigarettenkoker Collectie Maritiem Museum Rotterdam, inventarisnummer M8569
Wat doe je als je schip tijdens een oorlog in beslag wordt genomen? In 1918 overkwam dit de officieren en bemanning van 138 Nederlandse koopvaardijschepen die in het buitenland waren. Nederlandse rederijen hadden tot dan toe goed verdiend aan de oorlog Dankzij de neutraliteit van Nederland konden de schepen Engelse en Amerikaanse havens aandoen. Wel werd de vaart op de Noordzee en de Atlantische Oceaan door de mijnenvelden en onderzeeërs steeds gevaarlijker. Laat in de oorlog werd de neutraliteit flink geweld aangedaan. De Amerikanen en Engelsen hadden in toenemende mate tekort aan schepen om hun troepen naar het Europese continent over te brengen. Op basis van een bijna vergeten wet confisqueerden ze op 20 maart 1918 bijna alle Nederlandse schepen. Het stoomschip ‘Nieuw Amsterdam’ van de Holland-Amerika Lijn ontsprong de dans. Dit schip mocht de bemanningen van de in beslag genomen schepen terugbrengen van New York naar Nederland. Eind maart 1918 vertrok de ‘Nieuw-Amsterdam’ naar Rotterdam met 1857 passagiers aan boord, waaronder 58 gezagvoerders, 534 stuurlieden en machinisten en 1047 bemanningsleden. Op 9 april 1918 arriveerde de’ Nieuw Amsterdam’ voor de Nederlandse kust waar zij vervolgens door sleepboten naar Rotterdam werd gebracht. Een gouden sigarettenkoker met inscriptie aan de binnenzijde, herinnert aan deze episode in de geschiedenis van de Nederlandse koopvaardij. Bijna was deze kostbare sigarettenkoker verloren gegaan. Jaren geleden verkocht een juwelier deze aan een handelaar in edele metalen in Leidschendam. Deze opende de koker uit nieuwsgierigheid en zag de volgende inscriptie: “ter herinnering aan de gevaarvolle reis van het s.s. ‘Nieuw Amsterdam’ aan haar gezagvoerder W. Krol 27-3-19-4 1918” Toen de handelaar de inscriptie zag, besefte hij dat hij een bijzonder historisch voorwerp in handen had dat niet aan de smeltoven ten prooi moest vallen. Hij legde contact met het Maritiem Museum Rotterdam die de sigarettenkoker tegen de waarde van de goudprijs overnam.